Skip to content Skip to left sidebar Skip to right sidebar Skip to footer

Izumi koji su promijenili svijet, a pripisivani su pogrešnim ljudima

Novi dokazi i istorijske činjenice nam govore o tome kako su mnogi izumi koji su promijenili svijet pripisani pogrešnim ljudima. Baš kao i danas, i u prošlosti se ‘ratovalo’ na sudovima, patente je prijavljivao onaj ko je imao novac ili uticaj, i tako uzimao zasluge za izume koji su izumljeni mjesecima, pa čak i godinama prije. Sam Nikola Tesla imao je pregršt izuma koji su proslavili druge ljude.

Fotografija

Pripisuje se: Luis Dagare

Zasluga za izum fotografije 1839. godine pripisuje se francuskom umjetniku i (kasnije) fotografu Luisu Dagareu, koji je do danas ostao poznat kao otac fotografije.

Istorijske činjenice pak kažu da je francuski naučnik koji je živio u Brazilu, Luis Florens, koristio prvi fotoaparat čak šest godina prije Daguerrea. On je imao i riješen problem fiksiranja slika, problem koji je “oca fotografije” mučio godinama. Florens je svoje slike nazvao fotografijama, ali, s obzirom da nisu viđene u Evropi, nisu ni privukle pažnju javnosti. Stoga su prvi fotografski snimci, poznati kao dagerotipije ušli u istoriju i proglašene prvim fotografijama, a Dagare prvim fotografom.

Telefon

Pripisuje se: Aleksander Graham Bel

Bel je bio ugledni naučnik, izumitelj, inženjer i inovator kojem se pripisuju zasluge za izum prvog praktičnog telefona, i prve govorne poruke poslate ‘preko žice’. Bel je do svog otkrića došao 1857. godine, a američki patent je dobio 7. marta 1876. godine. Tri dana kasnije, poslao je “prvu telefonsku poruku.”

Najmanje četiri godine prije Bela, Amerikanac italijanskog porijekla Antonio Meući je radio na prenosu govora putem električne energije.

On je čak i izdao obavještenje o patentiranju svog izuma, prvog telefona, 1871. godine, ali nije mogao da nabavi 250 dolara potrebnih za sami patent. Meući jednostavno nije imao novca, a ni sreće, jer je jedan od ljudi koji su ga podupirali izgubio patent, a takođe nije bio ni blizu poznat kao Bel, koji je imao veliku komercijalnu podršku.

Belova kompanija se kasnije sukobila na sudu sa suparničkom Globe Telephone Company koja je bila Meućijev pokrovitelj. Nakon dugog sudskog spora, sud je presudio u korist Bela jer je ovaj ipak imao patent, iako je u presudi navedeno da je Meući bio prvi koji je “prenio govor mehaničkim putem pomoću žičanog telefona”.

Teleskop

Pripisuje se: Galileo Galilej

Niko ne može reći sa sigurnošću ko je izumio teleskop, ali zasluge se obično pripisuju jtalijanskom matematičaru, fizičaru, izumitelju i astronomu Galileju, poznatom kao ocem moderne opservacione astronomije, ocem moderne fizike, ocem nauke, kao i ocem moderne nauke.

Iapk, većina istoričara kaže da je teleskop izumio Hans Liperšej optičar iz Midelburga u Nizozemskoj.

On je podnio zahtjev za patent u Nizozemskoj 1608. godine, ali je odbijen jer se ‘proizvod mogao previše lako sastaviti da bi se smatrao izumom’. Kada je do Italije stigla vijest da se Liperšej uputio ka Veneciji da proda svoje teleskope, Galileo je brzo napravio svoj teleskop i na taj način osigurao novac, kao i svoje mjesto u istoriji i istaknutu karijeru u astronomskom promatranju i istraživanju.

Prvi let avionom

Pripisuje se: Braća Rajt

Orvilu i Vilburgu Rajtu, pripisuje se izum prvog aviona, kao i prvi uspješan kontrolisani let.

Istina je ipak malo drugačija. U martu 1902. godine, Ričard Pirs, farmer i izumitelj sa Novog Zelanda je u svom avionu letio oko 320 metara prije nego se zabio u živicu. Ovaj daleko manje poznati eksperiment leta se dogodio mjesecima prije slavnog leta braće Rajt. Pirs nije bio željan publiciteta, pa se nikada nije ni borio da dobije zaslugu, a takođe nije imao ni sredstava da dalje unaprijedi svoj izum. Njegov lik ja na poštanskoj markici Novog Zelanda, a u njegovu čast podignut je i spomenik u toj zemlji.

Sijalica

Pripisuje se: Tomas Edison

Kada se postavi pitanje “koji je izumio sijalicu”, većina ljudi će bez razmišljanja reći Tomas Edison. Međutim, on je samo radio na prethodnim izumima, a istoričari procjenjuju da je prije njega više od dvadeset izumitelja radilo na stvaranju i oblikovanju sijalice. Ipak, istina je, Edisonova verzija je bila najdjelotvornija.

Od ranih 1800-ih, pronalazači su tražili razne načine  da pretvore električnu energiju u svjetlo. Sir Hamfri Daj, engleski ljekar, uspješno je napravio sijalicu još 1801. godine, ali nažalost, nikada nije uspio stvoriti svjetlost koja je trajala više od nekoliko minuta.

Hiram Maksim, izumitelj kojem se pripisuju izumi poput prvog prenosivog mitraljeza (Maxim gun), mišolovke, pegle za kosu i parne pumpe, bio je prvi čovjek koji je riješio glavnu manu sijalica – pregorijevanje. Ali Edison je uskoro došao do još bolje ideje – iz sijalice je isisao kiseonik i u njoj je ostao vakum. Kada je počela komercijalna proizvodnja Edisonovih sijalica koje su mogle da gore i duže od 40 sati, na svakoj je pisalo “Edison”, pa su tako sijalice i postale izum koji se i dan danas veže za njegovo ime.

Izvor: www.cdm.me